PORSUK AĞACI - Kadim Ağaç

     Porsuk (Taxus), porsukgiller (Taxaceae) familyasından Taxus cinsinden ibreli ağaç türlerlerine verilen ad. yapraklarını dökmez. Herdem yeşil porsuğun yaprakları göknar yaprağına benzer. Alın elinize bir yaprak, iki parmağınızın arasında çevirmeye çalışın. Kolay çevriliyorlar mı? Çevrilmezler. Çünkü yapraklar düzdür. Sedir, ladin gibi iğneyapraklılarınkini ise kolayca çevirebilirsiniz. Bunlar dört köşelidir. Kuşlar bayılır bu çekici meyvelere. Bütün olarak yutarlar ama zehirli siyah çekirdekleri sindirmeden dışkıyla atarlar. Böylece zarar görmezler. kırmızı etli kısmını yenir içindeki siyah sert çekirdeği zehirlidir. Çiçeklerini nisan-mayıs aylarında açar. Park ve bahçelerde yaygın olarak dikilen bu ağacı çok az yerde doğal yetişmiş halde bulunur. Küre Dağlarının kalbindeki kocaman, bazıları anıt ağaç olan porsukları var. 3000 yaşını bulabilen bu güzel ağacın ülkemizdeki en yaşlı temsilcisi Zonguldak’lı ve 1600 yaşında. Avrupa’daki bazı ülkelerde Kadim Porsuk Ağacı grupları bile var. Yaşlı porsukları arayıp yerlerini kaydediyor ve bu güzelim ağaçların korunması için çalışıyorlar.

Türkiye'de Porsuk ağacının nesli tehlikede olup, tohumdan porsuk ağacı yetiştirme oldukça zordur. %20 başarı sağlayanlar bunu bilimsel makale olarak yayınlayabilmektedir, ancak çoğaltılması için henüz ideal bir yöntem bulunabilmiş değil. Porsuğun turuncu-kırmızı-yeşil renkli özgün meyvesi az etli olması ve ticari değer taşımamasına karşın oldukça tatlı olup,meyve içindeki çekirdeğinin çıkarılması şartıyla yenilebilmektedir. Bitkinin bütün diğer kısımları zehirlidir, hele, hele meyve çekirdeği (tohumu) aşırı derecede zehirlidir,zira kuşların aksine insan midesi meyve çekirdeğini parçalayabilme yeteneğine haiz olmakla çekirdeğin yenmesi halinde mide asidiyle birlikte parçalanan zehirli alkoloidler ölüme kadar varan zehirlenmelere neden olmaktadır. Çimlenme engeli, kuşların zehirsiz olan meyveyi yiyip,insanlar için zehirli olan tohumunu (meyve çekirdeğini) dışkılamasıyla ortadan kalkmaktadır.

Porsuk ağacı çiçekli bir bitkidir ve iki evciklidir.Yani erkek ve dişi organ farklı ağaçlarda bulunur. Porsuk ağacı savaşların kazanılmasına vesile olmuştur.

Porsuktan elde edilen ahşap oldukça esnek bir o kadar dayanıklıdır. Bu nedenle geleneksel yayların yapımında kullanılmıştır. Porsuk ağacı bitkisinden elde edilen taksol antikanserojen etkiye sahip bir maddedir ve günümzde etkili olarak kanser tedavilerinde kullanılmaktadır. Eylül-Ekim den Aralık-Ocak aylarına kadar meyveleri, sanki ağaçta yeni yılı karşılar gibi çok güzel görüntü oluştururlar.

Türkiye'de bulunan en yaşlı porsuk ağaçları Zonguldak ilinde Gümeli beldesinde, Türkiye'nin 105.ci tabiat anıtı olan Bölüklü Ormanlarında yer alan biri 1600 diğeri 1000 yaşındaki porsuk ağaçlarıdır. Türkiye'nin 105. tabiat anıtı olarak tescillenen ve koruma altına alınan Zonguldak'ın Alaplı ilçesine bağlı Gümeli Ormanı, Türkiye'nin en yaşlı ağaçları arasında gösterilen 1600 ve 1000 yaşındaki iki porsuk ağacını barındırıyor.

1000 yaşındaki porsuk ağacı

http://www.panoramio.com/photo/6564134